Przepisy BHP w Anglii i UK – najważniejsze ustawy i obowiązki na budowie (2026)

Podstawą prawa BHP w Wielkiej Brytanii jest ustawa Health and Safety at Work etc. Act 1974 (HSWA), a na budowach najważniejsze są przepisy CDM 2015, Work at Height Regulations 2005, COSHH i RIDDOR. Przestrzegania przepisów pilnuje Health and Safety Executive (HSE). Obowiązki ma nie tylko pracodawca – ty jako pracownik też odpowiadasz za swoje bezpieczeństwo i bezpieczeństwo kolegów.

Poniżej znajdziesz przegląd najważniejszych przepisów z wyjaśnieniem po polsku, rolę HSE oraz twoje prawa i obowiązki. To dokładnie ta wiedza, którą sprawdza test CITB HS&E na kartę CSCS.

Kto pilnuje BHP w Wielkiej Brytanii? Rola HSE

Health and Safety Executive (HSE) to państwowy organ odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy w Anglii, Szkocji i Walii. Odpowiada za budowy, przemysł i większość zakładów pracy. W sklepach, biurach czy hotelach kontrole prowadzą zwykle inspektorzy samorządów (Environmental Health Officers). Irlandia Północna ma własny organ – HSENI – i własne, choć bardzo podobne przepisy.

Inspektor HSE może:

• wejść na budowę bez zapowiedzi, sprawdzać dokumenty, sprzęt i sposób pracy,
• rozmawiać z pracownikami, robić zdjęcia, pobierać próbki,
• wydać nakaz poprawy (improvement notice) – trzeba usunąć problem w określonym terminie,
• wydać zakaz (prohibition notice) – natychmiastowe wstrzymanie niebezpiecznej pracy,
• skierować sprawę do sądu – grożą wysokie grzywny, a w najpoważniejszych przypadkach kara więzienia.

Na stronie hse.gov.uk znajdziesz oficjalne wytyczne, a także formularz zgłaszania niebezpiecznych warunków pracy, jeśli pracodawca nie reaguje.

Najważniejsze przepisy BHP w UK – przegląd

Przepis	Czego dotyczy	Co to oznacza dla ciebie na budowie
Health and Safety at Work etc. Act 1974 (HSWA)	podstawowa ustawa BHP	ogólne obowiązki pracodawców i pracowników
Management of Health and Safety at Work Regulations 1999	zarządzanie BHP	ocena ryzyka, szkolenia, procedury awaryjne
Construction (Design and Management) Regulations 2015 (CDM 2015)	budownictwo	role na budowie, plan BHP, szkolenie wstępne, zaplecze socjalne
Work at Height Regulations 2005	praca na wysokości	rusztowania, drabiny, podnośniki, zabezpieczenia przed upadkiem
Control of Substances Hazardous to Health Regulations 2002 (COSHH)	substancje niebezpieczne	chemia, pył, cement, rozpuszczalniki
Reporting of Injuries, Diseases and Dangerous Occurrences Regulations 2013 (RIDDOR)	zgłaszanie wypadków	poważne wypadki zgłasza się do HSE
Provision and Use of Work Equipment Regulations 1998 (PUWER)	sprzęt roboczy	narzędzia i maszyny muszą być sprawne, a operator przeszkolony
Lifting Operations and Lifting Equipment Regulations 1998 (LOLER)	podnoszenie	dźwigi, zawiesia, podnośniki – planowanie i przeglądy
Manual Handling Operations Regulations 1992	ręczne przenoszenie	unikanie, ocena i ograniczanie dźwigania
Control of Noise at Work Regulations 2005	hałas	ochrona słuchu, strefy hałasu
Control of Asbestos Regulations 2012	azbest	badanie budynku, zakaz pracy bez przeszkolenia
Personal Protective Equipment at Work Regulations 1992	środki ochrony indywidualnej	darmowe PPE, szkolenie z użycia, zgłaszanie uszkodzeń

Health and Safety at Work etc. Act 1974 (HSWA)

To ustawa „parasolowa”. Nakłada na pracodawcę obowiązek dbania – na tyle, na ile jest to rozsądnie wykonalne (so far as is reasonably practicable) – o zdrowie, bezpieczeństwo i dobrostan pracowników oraz innych osób, na które wpływa jego działalność. Pracodawca musi zapewnić bezpieczny sprzęt, bezpieczne metody pracy, informacje, instrukcje, szkolenia i nadzór.

Ustawa nakłada też obowiązki na pracowników: masz dbać o własne bezpieczeństwo i bezpieczeństwo innych, współpracować z pracodawcą w sprawach BHP i nie niszczyć ani nie używać niewłaściwie niczego, co zapewniono dla bezpieczeństwa (np. barierek, osłon, gaśnic).

CDM 2015 – przepisy dla budownictwa

Construction (Design and Management) Regulations 2015 określają, kto za co odpowiada przy projekcie budowlanym: inwestor (client), główny projektant (principal designer), główny wykonawca (principal contractor), wykonawcy (contractors) i pracownicy (workers). Dla pracownika najważniejsze jest to, że:

• przed rozpoczęciem pracy musisz przejść szkolenie wstępne (site induction),
• budowa musi mieć zaplecze socjalne: toalety, umywalki z ciepłą i zimną wodą, wodę pitną, miejsce na odpoczynek i posiłki, miejsce na przebranie się i suszenie odzieży,
• musisz pracować zgodnie z planem BHP i instrukcjami, a o zagrożeniach informować przełożonego.

Work at Height Regulations 2005

Upadki z wysokości to jedna z głównych przyczyn śmiertelnych wypadków na budowach. Przepisy wprowadzają prostą hierarchię: najpierw unikaj pracy na wysokości, jeśli się da; jeśli nie – zapobiegaj upadkom (barierki, rusztowania, podnośniki); a jeśli i to niemożliwe – ograniczaj skutki upadku (siatki, szelki z linką). Drabina to rozwiązanie na krótkie prace o niskim ryzyku, a nie podstawowe stanowisko pracy.

COSHH 2002 – substancje niebezpieczne

Dotyczy chemikaliów, ale też pyłu (np. krzemionkowego z cięcia betonu i kostki), cementu, klejów, farb i rozpuszczalników. Pracodawca musi ocenić ryzyko i zapobiegać narażeniu lub je kontrolować – np. przez cięcie na mokro, odciąg pyłu, maski. Ty masz obowiązek stosować te środki i czytać instrukcje bezpieczeństwa.

RIDDOR 2013 – zgłaszanie wypadków

Pracodawca (lub osoba zarządzająca budową) musi zgłaszać do HSE m.in. wypadki śmiertelne, poważne urazy (specified injuries), urazy powodujące niezdolność do pracy przez ponad 7 dni, niektóre choroby zawodowe i niebezpieczne zdarzenia (np. zawalenie się rusztowania). Szczegóły na stronie hse.gov.uk/riddor.

Twój obowiązek jako pracownika: zgłaszaj każdy wypadek, uraz i zdarzenie potencjalnie wypadkowe (near miss) przełożonemu i wpisz je do księgi wypadków (accident book). Nawet drobne skaleczenie warto odnotować – może mieć znaczenie, jeśli później pojawią się komplikacje.

PUWER i LOLER – sprzęt i podnoszenie

PUWER 1998 wymaga, żeby sprzęt był odpowiedni do pracy, sprawny i regularnie sprawdzany, a osoby go obsługujące – przeszkolone. Na budowie oznacza to np. osłony na szlifierkach i zakaz używania narzędzi, do których nie masz szkolenia. LOLER 1998 dotyczy operacji podnoszenia: każde podnoszenie musi być zaplanowane przez kompetentną osobę, a sprzęt (dźwigi, zawiesia, podnośniki) – okresowo badany.

Manual Handling, hałas i azbest

• Manual Handling Operations Regulations 1992 – pracodawca ma najpierw unikać ręcznego przenoszenia ciężarów, jeśli to możliwe, a gdy nie – ocenić ryzyko i je ograniczyć (wózki, podnośniki, praca w parze).
• Control of Noise at Work Regulations 2005 – przy średnim dziennym narażeniu od 80 dB(A) pracodawca musi udostępnić ochronniki słuchu i przeszkolić pracowników, a od 85 dB(A) ochrona słuchu jest obowiązkowa i wyznacza się strefy jej noszenia.
• Control of Asbestos Regulations 2012 – przed pracami w budynkach wzniesionych przed 2000 rokiem trzeba sprawdzić obecność azbestu. Jeśli podejrzewasz azbest – natychmiast przerwij pracę i zgłoś to.

Prawa pracownika na budowie w UK

• Prawo do bezpiecznego miejsca pracy – zgodnie z HSWA i przepisami szczegółowymi.
• Prawo do informacji i szkolenia – w tym szkolenia wstępnego na każdej nowej budowie, w zrozumiałej dla ciebie formie.
• Prawo do bezpłatnego PPE – pracodawca nie może pobierać opłat za sprzęt ochronny wymagany przepisami. Od 2022 roku obowiązek ten obejmuje szerszą grupę osób pracujących, nie tylko etatowych pracowników.
• Prawo do konsultacji – pracodawca musi konsultować z pracownikami sprawy BHP, bezpośrednio lub przez przedstawicieli.
• Prawo do przerwania pracy w razie poważnego i bezpośredniego niebezpieczeństwa – bez obawy o karę ze strony pracodawcy.
• Prawo do zgłoszenia problemu do HSE, jeśli pracodawca ignoruje zagrożenia.

Obowiązki pracownika

1. Dbaj o swoje bezpieczeństwo i bezpieczeństwo innych.
2. Stosuj PPE i sprzęt zgodnie ze szkoleniem; zgłaszaj jego uszkodzenia.
3. Pracuj zgodnie z instrukcjami, oceną ryzyka i method statement.
4. Nie wykonuj prac, do których nie masz szkolenia ani uprawnień.
5. Zgłaszaj zagrożenia, wypadki i zdarzenia potencjalnie wypadkowe.
6. Nie przychodź do pracy pod wpływem alkoholu lub narkotyków; poinformuj przełożonego o lekach, które mogą powodować senność.

Uwaga: Za naruszenie przepisów BHP odpowiada nie tylko firma. Pracownik, który przez lekkomyślność naraża siebie lub innych (np. zdejmuje barierki, wyłącza zabezpieczenia), może zostać ukarany przez sąd.

Przepisy BHP a test na kartę CSCS

Test CITB HS&E na kartę CSCS w dużej mierze sprawdza właśnie znajomość tych przepisów w praktyce: kto odpowiada za BHP, co zrobić z uszkodzonym sprzętem, kiedy zgłosić wypadek, jak pracować na wysokości. Jeśli przygotowujesz się do testu, przećwicz pytania w naszym darmowym teście CSCS po polsku online – kategoria „Prawo i zarządzanie BHP” obejmuje m.in. HSWA, CDM 2015 i RIDDOR. Wiele pytań ma formę sytuacji z budowy – jak je rozwiązywać, wyjaśniamy w artykule o pytaniach behawioralnych.

Jeśli awansujesz na brygadzistę lub kierownika, przepisy te poznasz dokładniej na kursach SSSTS i SMSTS. Przegląd innych kwalifikacji znajdziesz w artykule o uprawnieniach budowlanych w Wielkiej Brytanii.